Vakbonden vrezen offshoring Door Robin van Koert Offshoring is goed voor ontvangende landen, zegt het Centraal Planbureau (CPB). De Nederlandse economie profiteert mee. De nadelen zouden beperkt zijn. Als jouw baan verdwijnt, zijn dat niettemin loze woorden. Getallen vertellen niets over arbeids-omstandigheden. Die zijn niet altijd florissant. Hoe kijken vakbonden tegen offshoring aan? Werknemers in Indiase call centers hebben in toenemende mate te lijden van verbale agressie. De redenen voor dergelijk gedrag verschillen, maar het effect is veelal hetzelfde. De jonge medewerker neemt ontslag. Een artikel in de Britse krant The Observer wijst de werkgevers aan als medeschuldigen. Efficiency gaat voor arbeidsomstandigheden. Voor de Britse vakbonden een extra reden kritisch naar offshoring te kijken. Behoud van banen heeft de hoogste prioriteit. Daarnaast verlangen ze werknemersorganisaties in de ontvangende landen. Twijfels FNV en CNV hebben eveneens twijfels. Carla Kiburg, landelijk ICT bestuurder van FNV Bondgenoten, vestigt de aandacht op de keerzijde van de hype. "In de helft van de gevallen mislukt offshoring", zegt ze. "Dubbel verlies. Hier vertrokken ten onrechte banen, daar verdwijnen mooie perspectieven". In Nederland speelt nog een probleem. "We hebben te veel IT'ers op MBO-niveau", stelt Kiburg. Maurice Limmen, landelijk ICT bestuurder van het CNV, kan zich in deze mening vinden. "De werkgelegenheid van MBO'ers staat onder druk", zegt hij. "Een tekort aan IT'ers met vaardigheden voor het toekomstige werk dreigt." Om dit probleem in de toekomst het hoofd te kunnen bieden, werkt het FNV aan plannen om die mismatch te voorkomen. Hoewel offshoring, het uitbesteden van (IT-)arbeid naar lagelonenlanden, op veel publieke weerstand stuit, zien bedrijven steeds vaker geen alternatief. "De concurrentie dwingt tot kostenbesparingen", legt hij uit. Vanwege de vele mislukkingen wil het FNV evenwel meer openheid. "Bedrijven zouden hun plannen moeten laten testen", vult Kiburg aan. Als ze weigeren, of als de test negatief is, zou de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) een boete op moeten kunnen leggen. "De gevolgen komen immers voor rekening van de samenleving", meent de FNV-bestuurder. Competenties Een bijkomend probleem van de offshoringshype, zijn de veranderende competenties waaraan IT'ers moeten voldoen, meent de FNV. "Studies in de Verenigde Staten tonen aan dat offshoring aander werk genereert. We weten echter nog niet wat voor werk", licht Kiburg toe. Dit betekent dat de Nederlandse IT-arbeidsmarkt momenteel onevenwichtig is verdeeld. "Er is sprake van een mismatch", vervolgt Kiburg. We hebben voldoende HBO-IT'ers maar ze beschikken niet over de juiste competenties". Contracten Overeenkomsten met individuele bedrijven zijn ook mogelijk. "Offshoring is vaak onvermijdelijk", geeft Kiburg toe, "maar meer tijd om gevolgen op te vangen kan het verschil maken". De schijnbare onvermijdelijkheid van offshoring was voor de Britten aanleiding eisen aan arbeidsomstandigheden in de ontvangende landen te stellen. Hoe kijken de Nederlanders daar tegenaan? "De Britse bonden zijn niet uniek", zegt Kiburg. In internationaal verband bespreekt het FNV dit onderwerp regelmatig. In het Verenigd Koninkrijk hebben de bonden zogenoemde Offshore Charters afgesloten. "In Nederland sluiten we dit jaar ook het eerste contract af", zegt Kiburg. Het CNV reageert echter vrij lauw op deze ontwikkeling. "Op zich juichen we dergelijke afspraken toe", zegt Limmen. De banen blijven evenzogoed niet in Nederland. "En dat is uiteindelijk onze prioriteit", verklaart Limmen zijn gebrek aan enthousiasme. Het is duidelijk. De vakbonden behoren niet tot de cheerleaders van offshoring. Offshoring is geen wondermiddel. Het kan fout gaan. Het FNV is niet tegen, maar pleit voor weloverwogen keuzes. Daarmee worden eveneens banen beschermd. Tevens dienen IT'ers beter te worden opgeleid voor het werk van de toekomst. Minder MBO- en meer HBO-niveau. Het FNV wil hier een bijdrage aan leveren. Alleen dan kan Nederland concurreren met de populaire offshoringbestemmingen. Robin van Koert, 23 juni 2005