Van mies naar muis Kinderen bloggen, chatten en surfen. Volwassenen kijken ademloos toe. Met de computer is de wereld in huis gehaald en die is niet zonder gevaren. De eerste dag van de lagere school gaf de juffrouw ons een doos van plastic. Die doos was bruin, had een geel deksel en zat vol met letters. De binnenkant van het deksel gebruikten we om woorden te vormen. Mijn naam moest ik nog leren spellen. Dat is allemaal geschiedenis. Tegenwoordig hebben kinderen van vijf, zes en zeven al uitgebreid kennis gemaakt met computers. Een beeldscherm heeft het deksel vervangen, toetsen de losse letters uit de oude doos. Muis is niet langer alleen een woord dat kinderen leren spellen. Lang voordat kinderen kunnen spellen, bewegen ze de cursor over kleurige beelden en klikken met gevoel. Spelenderwijs vinden ze hun weg in computerspelletjes. Stephen is zes en SimCity, het populaire spel voor het ontwerpen van steden, is zijn favoriete computergame. Vrolijk kletsend bouwt hij huizen en legt spoorwegen aan. De handleiding van het spel kan hij nauwelijks lezen, maar hij klikt, kijkt en leert. Stephen ziet geen computer met gecompliceerde software, maar een kleurrijk scherm. Met de muis bedient hij zijn kleurpotloden en gum. Intussen bewondert zijn vader zijn jeugdige handigheid. Alleen is die niet zonder gevaar. In de grootste speeltuin voor kinderen, het wereldwijde web met zijn internetspelletjes, websites, forums en chatrooms. In cyberspace is niet altijd iedereen wie hij zegt te zijn. Aankomend onderwijzer Geoffrey Reemer is in oktober 2003 begonnen met Kidsforum.nl. De meeste kids op het forum surfen al sinds hun achtste op internet. Meestal zonder begeleiding. De kinderen nemen deel aan de uitwisselingen op het forum en bepalen mede het beleid. De leeftijd van de deelnemers varieert van acht tot zestien. Enkele kinderen, meisjes en jongens van 10 tot 14 jaar, beheren samen met Reemer het forum. In hun MSN Messenger chatroom bespreken ze de voortgang van het forum. Samen bedenken ze maandelijks een thema. Een van hen maakt de bijbehorende webpagina. Tevens schrijven de kinderen stukjes voor de Kidsforum Krant. Over het algemeen voelen ze zich veilig op internet. Is het desondanks wel verstandig jonge kinderen de ruimte te geven op internet? Reemer geeft aan dat vooral Internet Relay Chat (IRC) risico's voor kinderen oplevert. IRC kun je zien als een wereldomvattend netwerk van babbelboxen. Twee jaar lang heeft hij gesprekken in dergelijke chatrooms geleid. Regelmatig onderzocht Reemer de veiligheid en deed zichzelf voor als 12-jarige. In korte tijd kreeg hij dan verscheidene ongewenste berichten. Controle op wie deelneemt aan de gesprekken is vrijwel onmogelijk. Volgens hem is IRC voor kinderen dan ook sterk af te raden. Op kidsforum.nl heeft Reemer voorzorgsmaatregelen genomen. Zo zijn e-mail adressen van deelnemende kinderen niet zichtbaar. Tevens houdt hij toezicht op de bijdragen. In het geval van een aanstootgevend bericht wordt de zender verbannen van het forum. Daarnaast zijn de mogelijke gevaren van internet een geregeld terugkerend onderwerp van gesprek. Reemer vindt dat een deel van de verantwoordelijkheid bij de ouders ligt. "Openheid tussen ouders en kinderen is de basisvoorwaarde voor veilig internetgebruik", benadrukt hij. Daarnaast moeten kinderen uiteindelijk leren omgaan met internet. Zoals ze ook een drukke straat moeten leren oversteken. Activiteiten als 'kletsen' op internetforums, surfen, websites maken en weblogs bijhouden maken kinderen 'webwegwijs'. Op Kidsforum kunnen de kids sinds kort hun eigen homepage maken. In Hove, in het zuidoosten van Engeland, zijn ze verder. Na schooltijd werken leerlingen van de Hangleton Lagere School aan hun weblogs. De jongste kinderen zijn pas zeven. De buitenschoolse activiteit werd gestart door een voormalige onderwijzer van de school, John Mills. Een aantal jaren geleden werkte hij op de Britse School in Amsterdam, waar hij voor het eerst kennis maakte met weblogs. De weblogs zijn populair op de school en de kinderen zijn enthousiast. 'Weblogs geven jongeren een eigen stem', verklaart Mills het succes. 'Volwassenen hebben de neiging kinderen te vertellen wat ze moeten denken. Op weblogs kunnen kinderen echter hun eigen gedachten kwijt'. Toch houdt ook Mills toezicht op de inhoud van de weblogs. De weblogs laten zien dat kinderen verschillende hobbies en interesses hebben. Op Book Worms schrijft Becky over haar favoriete boeken. Billy en Charlie vertellen ons van alles over treinen. Recepten zijn te vinden op Funky Food van Millie en Louise en Jamie nodigt je uit in zijn Music World. Spelletjes ontbreken natuurlijk niet. Andrew houdt de laatste ontwikkelingen bij op Computer and PS2 Games. Uiteraard hebben deze jonge bloggers een voorsprong op computergebied. Maar dat gaat niet ten koste van de andere schoolprestaties, die blijken ook ook verbeterd. De Nederlandse kinderen van kidsforum.nl surfen ook onder schooltijd op internet, ook al is dat lang niet altijd toegestaan. Gniffelend bewijst Miranda dat kinderen veel handiger zijn met computers dan volwassenen: "Wij kennen trucs om dat toch te doen. Onze leraren kennen die handigheidjes niet". Zo zien ze ondanks het surfverbod toch kans om bij te praten via MSN. Kidsforum bezoeken ze in hun vrije tijd. Daar plaatsen ze berichten, wisselen ervaringen uit, bespreken problemen, helpen elkaar, spelen spelletjes en zoeken websites op. "Gewoon hetzelfde wat je op school met vriendinnen of vrienden doet", zegt Iris. Ze gaan, soms een paar keer per dag, naar het forum om de gezellige sfeer van kinderen onder elkaar. Vóór internet was de wereld eenvoudiger. Als kinderen thuis waren, liepen ze geen gevaar. Tegenwoordig maakt het wereldwijde netwerk van computers en hun gebruikers ook deel uit van 'thuis'. Waar zijn kinderen eigenlijk als ze op hun kamer achter de computer zitten? Kinderen hebben natuurlijk altijd hun eigen wereld gehad. Kinderspelletjes, televisie voor kinderen en kinderboeken. Toch bepaalden volwassenen veelal waaruit de kinderwereld bestond of mocht bestaan. Ze trokken de grenzen en bewaarden zelf afstand. Maar sinds enige jaren beginnen de twee werelden elkaar te overlappen. Internet versnelt die ontwikkeling, maar maakt tegelijkertijd de nieuwe kinderwereld te gecompliceerd voor veel volwassenen. Zij maken namelijk nog wel onderscheid tussen virtuele werkelijkheid en dagelijkse realiteit. Misschien wordt het tijd voor ouders zelf websites te gaan maken en weblogs bij te houden. Opnieuw leren dromen. Weer speels zijn. Samen met de kids, want voor hen is het wereldwijde web met zijn internet, websites, discussieforums en weblogs géén ondoorgrondelijk informatiedoolhof. 'Dat is eigenlijk wel leuk', lacht Miranda van Kidsforum. 'Zo is het ook eens andersom: volwassenen leren van ons!'.